“आन्दोलन केवल सडकको धुलो र नाराको गर्जन होइन; यो पुरानो र चर्किएको जगमाथि उभिएको देशले नयाँ पुस्तासँग मागेको पुनर्निर्माणको नक्सा हो।”
१. जब मौनता भत्कियो
एक वर्षअघि सडकमा देखिएको Gen Z को आवाज केवल एउटा विरोध प्रदर्शन थिएन। त्यो लामो समयदेखि मनभित्र दबिएको असन्तुष्टि, निराशा र परिवर्तनको चाहनाको सामूहिक अभिव्यक्ति थियो।
हातमा प्लेकार्ड बोकेका विद्यार्थी, युवा, प्राविधिक, पेशाकर्मी र सर्वसाधारणको भीडले एउटा स्पष्ट प्रश्न गरिरहेको थियो—“हाम्रो भविष्य कहाँ छ?”
यो प्रश्न रोजगारीको मात्र थिएन। यो सुशासन, जवाफदेहिता, अवसर, पारदर्शिता र देशमै भविष्य निर्माण गर्न सकिने वातावरणको प्रश्न थियो।
विदेश जाने युवाको लामो लाइन र विमानस्थलको बिदाइका दृश्यले एउटा पुस्ताको पीडा देखाइरहेको थियो। देशमै केही गर्न चाहने युवाले अवसर नपाउँदा विदेशिनुपर्ने बाध्यता आफैँमा हाम्रो विकास प्रणालीमाथिको ठूलो प्रश्न थियो।
२. हामीले के गुमायौँ?
एक वर्षको यात्रामा उपलब्धिसँगै पीडा पनि जोडिएको छ।
हामीले समय गुमायौँ। पढाइ र करियरमा असर पर्यो। परिवारले चिन्ता र डरको सामना गर्नुपर्यो। आन्दोलनका क्रममा भएको मानवीय र भौतिक क्षतिले धेरै परिवारमा गहिरो चोट छोड्यो।
तर सायद हामीले सबैभन्दा ठूलो कुरा एउटा भ्रम गुमायौँ—“सबै ठीक छ” भन्ने भ्रम।
हामीले महसुस गर्यौँ कि समस्या केवल एउटा व्यक्ति वा एउटा सरकारमा सीमित छैन। समस्या प्रणालीमा छ, कार्यशैलीमा छ, जवाफदेहिताको संस्कारमा छ र कहिलेकाहीँ हाम्रो आफ्नै मौनतामा पनि छ।
३. हामीले के पायौँ?
यदि गुमाएको कुरा पीडादायी छ भने, पाएको चेतना अझ महत्वपूर्ण छ।
Gen Z आन्दोलनले युवालाई प्रश्न गर्ने साहस दियो। बजेट कहाँ खर्च हुन्छ? विकासको गुणस्तर किन कमजोर छ? रोजगारी किन सिर्जना हुँदैन? भ्रष्टाचारको अन्त्य कसरी हुन्छ? नीति बनाउने ठाउँमा युवाको आवाज किन पुग्दैन?
यी प्रश्नहरू अब केवल चिया पसलका बहसमा सीमित छैनन्।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, नयाँ पुस्ताले बुझेको छ—देश परिवर्तन गर्न केवल नेता परिवर्तन पर्याप्त हुँदैन; सोच, प्रणाली र कार्यसंस्कृति पनि परिवर्तन गर्नुपर्छ।
४. अब के गर्ने?
एक सिभिल इन्जिनियरको दृष्टिकोणबाट हेर्दा, भूकम्पले संरचनाको कमजोरी देखाउँछ। तर कमजोरी देखिनु नै अन्तिम समाधान होइन। त्यसपछि सुरु हुन्छ—Rebuilding।
Gen Z आन्दोलनले देशका धेरै कमजोरी देखायो। अब त्यसलाई सुधार्ने जिम्मेवारी हाम्रो हो।
हाम्रो ऊर्जा अब सडकको आक्रोशबाट निर्माणको ऊर्जामा बदलिनुपर्छ।
युवाहरू स्टार्टअपमा लाग्नुपर्छ। स्थानीय उत्पादन र कृषि व्यवसायलाई आधुनिक बनाउनुपर्छ। प्रविधि र सफ्टवेयर निर्माण गर्नुपर्छ। पूर्वाधारको गुणस्तरमा निगरानी गर्नुपर्छ। स्थानीय सरकारदेखि राष्ट्रिय नीतिनिर्माणसम्म सक्षम युवाको सहभागिता बढाउनुपर्छ।
हामीले सामाजिक सञ्जालमा प्रश्न मात्र होइन, समाधान पनि प्रस्तुत गर्नुपर्छ।
भ्रष्टाचारको विरोध मात्र होइन, पारदर्शी प्रणाली निर्माण गर्नुपर्छ। रोजगारी माग्ने मात्र होइन, रोजगारी सिर्जना गर्ने उद्यम निर्माण गर्नुपर्छ। देश बिग्रियो भनेर गुनासो गर्ने मात्र होइन, देश बनाउने प्रक्रियामा आफैँ सहभागी हुनुपर्छ।
५. अब हाम्रो पालो
नेपाल कुनै चमत्कारले बन्ने देश होइन। यो हजारौँ इँटा, लाखौँ हात र करोडौँ जिम्मेवार निर्णयबाट बन्ने देश हो।
एउटा पुल एकै दिनमा बन्दैन। एउटा भवन एकैचोटि तयार हुँदैन। पहिले जग हालिन्छ, त्यसपछि संरचना उठाइन्छ र अन्ततः त्यसलाई बलियो, सुरक्षित र उपयोगी बनाइन्छ।
देश निर्माण पनि त्यस्तै हो।
Gen Z आन्दोलन एउटा अन्त्य होइन। यो एउटा चेतनाको सुरुवात हो।
अब हामी केवल आक्रोश पोख्ने पुस्ता होइनौँ। हामीसँग प्रश्न छ, सीप छ, प्रविधि छ, ऊर्जा छ र परिवर्तन गर्ने क्षमता छ।
अब हाम्रो हातमा प्लेकार्ड मात्र होइन—ल्यापटप, औजार, डिजाइन, व्यवसाय, अनुसन्धान र निर्माणको जिम्मेवारी पनि हुनुपर्छ।
हामी बालुवा होइनौँ, जसलाई हावाले उडाओस्। हामी त्यो कङ्क्रिट हौँ, जसले नयाँ नेपालको जग बलियो बनाउन सक्छ।
आन्दोलनले आवाज उठायो। अब निर्माणले त्यो आवाजको जवाफ दिनुपर्छ।
नेपाल उठ्नेछ—यदि हामी केवल परिवर्तनको माग गर्ने होइन, परिवर्तन निर्माण गर्ने पुस्ता बन्न सक्यौँ भने।